Αίγλη η μάρμελος - Μπάελ (Aegle marmelos). Φύλλα και καρποί.

Αίγλη η μάρμελος - Μπάελ - Aegle marmelos

Η Αίγλη η μάρμελος (Aegle marmelos), γνωστη και με τις κοινές ονομασίες μπάελ, μπίλι ή μπελ), ή περιγραφικότερα κυδωνιά της Βεγγάλης, χρυσό μήλο, ιαπωνική πικροπορτοκαλιά, πετρομηλιά ή ξυλομηλιά, είναι σχετικώς σπάνιο είδος οπωροφόρου εσπεριδοειδούς δέντρου, που φύεται ως ιθαγενές και καλλιεργούμενο στην Ινδική υποήπειρο και τη Νοτιοανατολική Ασία. Το δέντρο αυτό θεωρείται ιερό στον Ινδουισμό.

Το βοτανικό όνομα Aegle marmelos προέρχεται από την ελληνική και την πορτογαλική γλώσσα, με ρίζες στην αρχαία ινδική (σανσκριτική) κουλτούρα. Η λέξη «Aegle» (Αίγλη) προέρχεται από την ελληνική μυθολογία (μία από τις Εσπερίδες), ενώ η λέξη «marmelos» προέρχεται από την πορτογαλική λέξη για το «κυδώνι», αναφερόμενη στην ομοιότητα του καρπού με το ευρωπαϊκό κυδώνι.

Το bael είναι το μοναδικό είδος του Aegle (μονοτυπικό γένος). Το Aegle marmelos είναι ένας φυλλοβόλος θάμνος ή δέντρο με αργή ανάπτυξη που μπορεί να φτάσει σε ύψος 10-15 μέτρων. Τα κλαδιά του είναι λεπτά και γέρνουν προς τα κάτω. Το καθένα από τα μέρη του φυτού έχει διαφορετική γεύση και χρήση από τον άνθρωπο.

Ο κορμός, ο οποίος συνήθως έχει αυλακώσεις στη βάση, μπορεί να έχει διάμετρο 50 εκατοστά. Το δέντρο είναι οπλισμένο με αγκάθια μήκους 1-2 εκατοστών σε παλαιότερα κλαδιά και παράγει επίσης πολύ αγκαθωτά βασικά παραφυάδες.

Ο φλοιός έχει μπεζ ή γκριζωπό χρώμα και φέρει ευθύγραμμα αγκάθια με μήκος 1,2 έως 2,5 εκατοστά, ενώ τραυματιζόμενος βγάζει ίχνη γλοιώδους χυμού, που μοιάζει με το αραβικό κόμμι και κρέμεται στερεοποιούμενος βαθμιαία. Είναι γλυκός σε πρώτη γεύση και κατόπιν ερεθιστικός στον λάρυγγα.

Τα φύλλα της αίγλης είναι τριπλά και εκφύονται εναλλασσόμενα, με το κάθε επιμέρους φύλλο να έχει διαστάσεις 5 έως 14 επί 2 έως 6 εκατοστά. Είναι ωοειδή με μυτερό ή στρογγυλευμένο άκρο και στρογγυλευμένη βάση. Τα νεαρά φύλλα είναι χλωμά πράσινα ή και ρόδινα, με λεπτό χνούδι, ενώ τα ώριμα φύλλα είναι σκούρα πράσινα και τελείως λεία.

Τα άνθη έχουν διαστάσεις 1,5 με 2 εκατοστά, χλωμό πράσινο ή κιτρινωπό χρώμα και γλυκό άρωμα. Είναι μονόκλινα, σε κοντές ταξιανθίες που κρέμονται προς τα κάτω. Συνήθως εμφανίζονται με νεαρά φύλλα. Ο κάλυκας είναι επίπεδος, με 4 ή 5 μικρά δοντάκια και 4 ή 5 πέταλα μήκους 6 έως 8 χιλιοστόμετρων, που αλληλοεπικαλύπτονται στα μπουμπούκια. Πολλοί στήμονες φέρουν κοντά νήματα και μπεζ ανθήρες με κοντούς στύλους. Η ωοθήκη έχει ανοικτό πράσινο χρώμα.

Ο καρπός της αίγλης έχει διάμετρο από 5 έως 12 εκατοστά. Είναι σφαιροειδής ή θυμίζει ελαφρώς στο σχήμα το αχλάδι, και έχει χονδρό και σκληρό φλοιό (πάχος 2 έως 3 εκατοστών), που δεν σχίζεται από μόνος του όταν ωριμάσει. Το εσωτερικό χωρίζεται σε 8 έως 15 ή 20 τομείς, που είναι γεμάτοι με αρωματικό κίτρινο-πορτοκαλί πολτό. Ο κάθε τομέας περιέχει 6 (8) έως 10 (15) πεπλατυσμένους και επιμήκεις σπόρους, μήκους 1 εκατοστού, με χνούδι. Ο κάθε σπόρος είναι κλεισμένος μέσα σε σάκο με κολλώδη ουσία (γλοιό) που στερεοποιείται όταν στεγνώσει.

Ο καρπός χρειάζεται περίπου 11 μήνες για να ωριμάσει επάνω στο δέντρο και μπορεί να φθάσει τότε στο μέγεθος ενός μεγάλου γκρέιπφρουτ ή φράπας, ή και ακόμα μεγαλύτερο. Το κέλυφος είναι τόσο σκληρό, ώστε ανοίγει μόνο με δυνατό εργαλείο. Ο βλεννώδης πολτός (σε αυτό διαφέρει πολύ από τους γνωστούς μας υδαρείς χυμούς των εσπεριδοειδών) έχει αναφερθεί ότι έχει τη γεύση μαρμελάδας εσπεριδοειδών (πρβλ. και την ονομασία του είδους, μάρμελος) και το άρωμα τριαντάφυλλου.

Το δέντρο bael συλλέγεται σε μεγάλες ποσότητες από την άγρια ​​φύση για τις πολλές χρήσεις του και διατίθεται στο εμπόριο στις εθνικές αγορές. Η Aegle marmelos βρίσκεται σε άγρια κατάσταση στην Ινδική υποήπειρο και τη Νοτιοανατολική Ασία, ενώ καλλιεργείται στη Σρι Λάνκα, το Ταμίλ Ναντού της Ινδίας, το Πακιστάν, την Ταϊλάνδη, τη Μαλαισία, την Ινδονησία και τις Φιλιππίνες. Στη φύση συναντάται σε ανοικτά δάση μικρής υγρασίας, σε λοφώδες ή πεδινό έδαφος σε υψόμετρα από μηδέν έως 1.200 μέτρα και περιοχές με μέση ετήσια βροχόπτωση από 570 έως 2.000 χιλιοστόμετρα. Φημίζεται στην Ινδία ότι μπορεί να φυτρώσει σε μέρη που δεν μπορούν άλλα δέντρα.

Συμβιβάζεται με ευρεία ποικιλία εδαφών (από pH 5 έως pH 10), ανέχεται τον κορεσμό του εδάφους με νερό και έχει ένα ασυνήθιστα μεγάλο εύρος θερμοκρασιών εντός του οποίου μπορεί να αναπτυχθεί, από -7 μέχρι 48 βαθμούς C. Ωστόσο, για να δώσει καρπούς απαιτεί μια μακρά ξηρή εποχή.

Οι καρποί της αίγλης μπορούν να φαγωθούν από τον άνθρωπο, είτε μόλις κοπούν από το δέντρο, είτε αποξηραμένοι. Επιπλέον, από αυτούς παράγονται γλυκίσματα, τόφι, εκχύλισμα ή νέκταρ, μαρμελάδες, ζελέδες, ποτά κ.λπ. Τα πορτοκαλί φρούτα έχουν έναν αρωματικό, ευχάριστο σε γεύση κίτρινο πολτό. Κατά την ωρίμανση, ο πολτός περιέχει αρωματικό γλίσχρασμα, το οποίο έχει γλυκιά γεύση. Ο καρπός μπορεί να κοπεί στη μέση ή οι μαλακοί τύποι να σπάσουν και ο πολτός, καλυμμένος με ζάχαρη φοίνικα, να καταναλωθεί για πρωινό. Περιέχει σημαντική ποσότητα βιταμίνης C. Ο φρέσκος χυμός, αποστραγγισμένος, αραιωμένος σε νερό και με προσθήκη λίγης ζάχαρης και μερικών σταγόνων εκχυλίσματος ταμαρίνδου,αποτελεί ένα πολύ εύγευστο και δροσιστικό ποτό. Με την ίδια περίπου συνταγή γίνεται σερμπέτι. Στην Ορίσα απαντάται το γνωστό και ως «μπέλα πάνα» ποτό που περιέχει φρέσκο τυρί, γάλα, νερό, πολτό αίγλης, ζάχαρη τριμμένο μαύρο πιπέρι και πάγο. Με 1 μόνο μεγάλο καρπό αίγλης μπορούν να παρασκευασθούν 5 ή 6 λίτρα σερμπέτι. Για την αποξήρανσή του, ο καρπός συνήθως κόβεται σε λεπτές φέτες και ξηραίνεται στον ήλιο. Κατόπιν οι φέτες βυθίζονται μέσα σε νερό. Στην κεντρική Ασία και τη Μέση Ανατολή από τον καρπό της αίγλης γίνεται και μουραμπά, δηλαδή μαρμελάδα.

Εκτός από τον καρπό, τα φύλλα και τρυφερά μικρά βλαστάρια αίγλης τρώγονται ως χορτοσαλάτα  ή χρησιμοποιούνται ως καρύκευμα. Λέγεται ότι μειώνουν την όρεξη.

Ένα έγχυμα από τα άνθη σχηματίζει ένα δροσιστικό ρόφημα.

Τα φύλλα, ο φλοιός, οι ρίζες, οι καρποί και οι σπόροι του φυτού χρησιμοποιούνται στην παραδοσιακή ιατρική των χωρών όπου ευδοκιμεί η αίγλη για τη θεραπεία διάφορων παθήσεων, ιδίως του πεπτικού συστήματος στην Άπω Ανατολή. Περιέχουν κουμαρίνες, φλαβονοειδή, αλκαλοειδή, τανίνες και λάδι.

Οι καρποί, τα φύλλα, τα κλαδιά και η ρίζα του δέντρου bael χρησιμοποιούνται φαρμακευτικά. Περιέχουν κουμαρίνες, φλαβονοειδή, αλκαλοειδή, τανίνες και λάδι.

Ο αποξηραμένος πολτός είναι στυπτικός. Μειώνει τον ερεθισμό στο πεπτικό σύστημα και αποτελεί εξαιρετικό φάρμακο σε περιπτώσεις διάρροιας και δυσεντερίας. Ένα αφέψημα του στυπτικού άγουρου καρπού, σε συνδυασμό με μάραθο και τζίντζερ, συνταγογραφείται σε περιπτώσεις αιμορροΐδων. Ένα αφέψημα του άγουρου καρπού εκτιμάται ιδιαίτερα ως αφροδισιακό και έχει αποκτήσει τη φήμη του ως το βιάγκρα του φυτικού κόσμου.

Ο ώριμος καρπός είναι επίσης καθαρτικός και μαλακτικός. Ανακουφίζει από τον πόνο στο στομάχι και υποστηρίζει την υγιή λειτουργία του στομάχου.

Έχει υποτεθεί ότι το ψωραλένιο στον πολτό αυξάνει την ανοχή στο ηλιακό φως και βοηθά στη διατήρηση του φυσιολογικού χρώματος του δέρματος. Χρησιμοποιείται στη θεραπεία της λευκοδερμίας.

Η μαρμελοσίνη που προέρχεται από τον πολτό χορηγείται ως καθαρτικό και διουρητικό. Σε μεγάλες δόσεις, μειώνει τον ρυθμό αναπνοής, καταστέλλει την καρδιακή λειτουργία και προκαλεί υπνηλία.

Για ιατρική χρήση, οι νεαροί καρποί, ενώ είναι ακόμα τρυφεροί, συνήθως κόβονται οριζόντια, αποξηραίνονται στον ήλιο και πωλούνται στις τοπικές αγορές. Εξάγονται σε μεγάλο βαθμό στη Μαλαισία και την Ευρώπη. Λόγω της στυπτικότητας, ειδικά των άγριων καρπών, το άγουρο bael είναι ιδιαίτερα δημοφιλές ως μέσο για την αναστολή της διάρροιας και της δυσεντερίας, που είναι διαδεδομένες στην Ινδία τους καλοκαιρινούς μήνες.

Τα φύλλα είναι στυπτικά και χρησιμοποιούνται στη θεραπεία των πεπτικών ελκών.

Μια πάστα που παρασκευάζεται από περίπου 100 γραμμάρια φύλλων αναμειγνύεται σε ένα φλιτζάνι νερό και χορηγείται από το στόμα μία φορά την ημέρα για 3 ημέρες για τη θεραπεία του διαβήτη.

Τα στελέχη χρησιμοποιούνται ως ξυλάκια για μάσημα.

Υπάρχει έως και 9% τανίνη στον πολτό των άγριων φρούτων, λιγότερο στους καλλιεργημένους τύπους. Η φλούδα περιέχει έως και 20%, ενώ υπάρχει και στα φύλλα. Η φλούδα του άγουρου καρπού χρησιμοποιείται στη βυρσοδεψία και παράγει επίσης μια κίτρινη χρωστική ουσία για υφάσματα από ύφασμα και μετάξι.

Το αιθέριο έλαιο των φύλλων περιέχει d-λιμονένιο, 56% a-d-φελλανδρένιο, κινεόλη, κιτρονελλάλη, κιτράλη, 17% p-κυρνένιο, 5% αλδεΰδη κύμινου. Το πλούσιο σε λιμονένιο έλαιο έχει αποσταχθεί από τη φλούδα για αρωματισμό ελαίου μαλλιών. Ένα έντονο αιθέριο έλαιο που λαμβάνεται από τη φλούδα του καρπού χρησιμοποιείται στην παρασκευή αρωμάτων και σαπουνιών.

Ένα εκχύλισμα φύλλων από το φυτό έχει βρεθεί ότι έχει εντομοκτόνο δράση κατά του καφέ φυτικού χοάνης, ενός σημαντικού παρασίτου του φυτού ρυζιού στην Ασία.

Τα κελύφη των αποξηραμένων φρούτων, χωρίς τον πολτό, χρησιμοποιούνται ως κύπελλα και μικρά δοχεία. Έχουν διαμορφωθεί σε διακοσμητικά κουτιά για χάπια και ταμπάκο, μερικές φορές διακοσμημένα με χρυσό και ασήμι.

Το γλίσχρασμα, ή κόμμι, γύρω από τους άγουρους σπόρους χρησιμοποιείται ως κόλλα και οικιακή κόλλα. Η κόλλα που περιβάλλει τους σπόρους είναι πιο άφθονη στα άγρια ​​φρούτα και ειδικά όταν είναι άγουροι. Χρησιμοποιείται συνήθως ως οικιακή κόλλα και χρησιμοποιείται ως κόλλα από τους κοσμηματοπώλες. Αναμιγνύεται με ασβεστοκονίαμα για τη στεγανοποίηση φρεατίων και προστίθεται στο τσιμέντο κατά την κατασκευή τοίχων. Οι καλλιτέχνες την προσθέτουν στις ακουαρέλες τους και μπορεί να εφαρμοστεί ως προστατευτική επίστρωση σε πίνακες ζωγραφικής.

Η κόλλα γύρω από τους σπόρους χρησιμοποιείται μερικές φορές ως υποκατάστατο σαπουνιού. Ο πολτός φρούτων έχει απορρυπαντική δράση και έχει χρησιμοποιηθεί για το πλύσιμο ρούχων.

Το γκριζόλευκο ξύλο είναι έντονα αρωματικό όταν είναι φρεσκοκομμένο. Είναι λεπτόκοκκο, σκληρό, αλλά όχι ανθεκτικό. Δέχεται λεπτό γυάλισμα. Γενικά διατίθεται σε μικρότερες διαστάσεις, χρησιμοποιείται συχνά για σκάλισμα και κατασκευή μικρών αντικειμένων όπως μικρής κλίμακας τορνευτήρια, λαβές εργαλείων και μαχαιριών, γουδοχέρια και χτένες. Όταν είναι διαθέσιμα μεγαλύτερα μεγέθη, έχει χρησιμοποιηθεί για καρότσια και κατασκευές, αν και έχει την τάση να παραμορφώνεται και να ραγίζει κατά τη σκλήρυνση.

Το ξύλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο.

Πηγή:
https://en.wikipedia.org/wiki/Aegle_marmelos
https://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Aegle+marmelos